Historia Szkoły Podstawowej nr 16 w Sosnowcu


Szkoła Podstawowa nr 16 jest jedną z najstarszych szkół w mieście. Pierwotnie, jako szkoła prywatna, mieściła się w prywatnym budynku przy ulicy Konstantynowskiej (później Perla nr 8 lub 24), a jej założycielką była Felicja Żarska. Założona została w 1898r. jako 1- klasowa szkoła dla chłopców i dziewcząt, kształcąca ok. 30 uczniów rocznie. Szkoła zajmowała dwa pokoje. Uczyła w niej tylko założycielka, której kosztem szkoła była utrzymywana.

Dnia 03 lutego 1905 roku wybuchł strajk szkolny, po którym szkoła została objęta opieką przez Polską Macierz Szkolną. Kalendarz Zagłębia Dąbrowskiego z 1912r. zawiera informację, że w Sosnowcu istnieje już m.in. dwuklasowa szkoła ogólna Żarskiej - Sielec ul. Konstantynowska 18. Przed wybuchem wojny naukę pobierało 196 uczniów. Wybuch wojny spowodował, że szkoła borykała się z poważnymi problemami finansowymi. Pod koniec 1916r. Towarzystwo Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych W.Fitzner&K.Gamper w Sosnowcu, substydiujące dotychczas szkołę, w wyniku trudności finansowych przestało na nią łożyć. Za naukę 60 dzieci płacili rodzice, bezpłatnie naukę pobierało 123 dzieci, w tym 91 z fabryki W.Fitznera&K.Gampera.

Pod koniec I wojny światowej szkolnictwo zostało przekazane Radzie Regencyjnej Królestwa Polskiego. Szkole nadano nr 16 i przeszła pod opiekę Miejskiej Rady Szkolnej. Zwiększyła się ilość uczniów, a tym samym brak pomieszczeń do nauki, spowodował przeniesienie siedziby szkoły na ulicę Kamienną 7, do trzypiętrowego domu Frümorgena.  Szkołą nadal kieruje założycielka Felicja Żarska. W tym czasie szkoła rozrasta się szybko. Należała do największych pod względem liczby sal lekcyjnych szkół powszechnych (12 sal). Wszystkie szkoły powszechne utrzymywane były przez miasto, magistrat pokrywał koszty oświetlenia, ogrzewania i utrzymania budynków szkolnych i ich obejść, koszty zakupu pomocy dydaktycznych, w tym książek do bibliotek oraz materiałów technicznych. Współfinansował on także, razem z Towarzystwem Opieki Szkolnej, wycieczki uczniowskie. Księga sanitarna z roku 1919-1921 podaje, że szkoła koedukacyjna mieściła się w lokalu wynajętym przy ul. Kamiennej 7. Budynek murowany, 3 piętrowy, nieskanalizowany. Szkoła zajmuje 2 fronty i mieści się na parterze, I i II piętrze. Dziedziniec ma 25 m długości x 11 m szerokości. Dzieci korzystają z łaźni Huty Katarzyna. Posiada 11 sal wykładowych, salę gimnastyczną, bibliotekę, kancelarię kierownika szkoły i pokój nauczycielski. Sale są dość obszerne, jasne, na każdej kondygnacji jest szatnia. Dotkliwie daje się odczuwać brak korytarzy oraz urządzeń higieniczno-sanitarnych. W szkole zatrudnionych było kilkunastu nauczycieli, a uczęszczało do niej od 500 do 600 uczniów. Miejska Rada Szkolna uchwałą z 04 lutego 1926r. nadała szkole imię Piotra Skargi. Od roku szkolnego 1927/1928 zostaje szkołą męską. Informator Zagłębia Dąbrowskiego i okolic – 1928r. wymienia, że w 1928r. istnieje Szkoła Powszechna nr 16 im. Piotra Skargi, ul. Kamienna 4 (dawna nr 7, po spisie).

Sędziwa kierowniczka Felicja Żarska pełni swoje obowiązki do czerwca 1928 roku, kiedy to po przepracowaniu 44 lat w szkolnictwie, serdecznie żegnana przez nauczycieli, dzieci i rodziców, odeszła na emeryturę. 

W latach 1928/1929 kierownikiem szkoły był Jan Gębicki, który wzbogacił placówkę w nowe pomoce naukowe. Po roku pracy został powołany na stanowisko inspektora szkolnego w Chrzanowie. Ten zasłużony nauczyciel podczas okupacji hitlerowskiej został aresztowany, a następnie rozstrzelany przez gestapo. 

W latach 1928/1929 kierownikiem szkoły był Jan Gębicki, który wzbogacił placówkę w nowe pomoce naukowe. Ten zasłużony nauczyciel podczas okupacji hitlerowskiej został aresztowany, a następnie rozstrzelany przez gestapo.

1 września 1929 roku kierownikiem szkoły została Janina Jasińska. Funkcję kierowniczą pełniła tylko do 31 stycznia 1930 roku, kiedy to z dn. 1 lutego 1930r. na jej następcę, w drodze konkursu, powołano Tadeusza Gemsera. Otacza on szkołę troskliwą opieką. Wzbogaciła się ona o nowe pomoce naukowe do języka polskiego, przyrody i fizyki, zostały zakupione aktualne woluminy do biblioteki szkolnej.

Za księgą sanitarną 7 – klasowej Publicznej Szkoły Powszechnej im. Piotra Skargi z lat 1933-1935 (kierownik Tadeusz Gemser): „ Szkoła (12 oddziałowa) mieści się w budynku wynajętym, murowanym, nieskanalizowanym, przy zbiegu ulic. W najbliższym sąsiedztwie domy, huta żelaza i fabryka kotłów parowych. Szkoła mieści się na parterze i 3 piętrach. Ma 8 współmieszkańców. Oświetlenie elektryczne. Po drugiej stronie ulicy plac do gier – 50 prętów powierzchni. 11 izb szkolnych, 1 sala gimnastyczna (54 m2), 4 szatnie. Dziedziniec 11 x 25 m. Od listopada do maja 218 dzieci otrzymuje gorące śniadanie (kawa z bułką)”.

W 1930r. w wyniku podziału pierwotnych obwodów szkół nr 16 i nr 10, utworzono Szkołę nr 22 (koedukacyjną). W tym czasie Szkoła nr 16 była męską, obejmującą chłopców z Sielca, Konstantynowa i trzech ulic Środuli, zaś Szkoła nr 10 była żeńską. Ponieważ szkoły nr 16 i nr 22 mieściły się w budynkach prywatnych, Zarząd miasta Sosnowca przystąpił do budowy gmachu dla tych dwu szkół przy ul. Perla 39. Do wybuchu wojny wydatkowano 293 429 zł i zdołano wykonać tylko stan surowy. W czerwcu 1939r. było już wykończone prawe skrzydło, które zajęła Szkoła nr 16 ze względu na dotychczasowe, złe warunki lokalowe. Inne źródła podają: "30 sierpnia 1930r. oddano do użytku budynek szkolny 2 – piętrowy przy ulicy Okrzei, wybudowany kosztem 702 064 zł. w latach 1928 - 1930". Strona http://41-200.pl/sosnowiec-na-starej-pocztówce/ informuje, że budynek Szkoły Powszechnej im. Okrzei powstał w latach 30.

We wrześniu 1939r. wybuchła wojna i budynek zajęło gestapo. Lokalizacja gestapo nie była przypadkowa, gdyż na Środuli mieściło się getto żydowskie. Od 01 kwietnia 1940 roku Niemcy uruchamiają polskie szkoły. Szkołę nr 16 ulokowano w budynku Zasadniczej Szkoły Żeńskiej przy ulicy Karpackiej. Jej kierownikiem do 31 października 1940r. został Tadeusz Gemser, który wprowadza do pracy tylko część swego grona, gdyż reszta znajduje się w wojennej rozsypce. W czasie okupacji szkoła przenoszona była kilkakrotnie: do szkoły handlowej przy ul. Zygmunta 7, a następnie na ul. Dęblińską. Z dniem 01 września 1944r. władze niemieckie powołują na kierownika szkoły nauczyciela Stanisława Janika. Od 01 lutego 1945r. kierownictwo szkoły obejmuje ponownie Tadeusz Gemser.

W lutym 1945r. szkoła przeniosła się do własnego gmachu, ale na krótko, gdyż w kwietniu 1945r. budynek szkolny został zajęty na szpital wojsk radzieckich. Dokonano licznych dewastacji. Szkoła przeniosła się do budynku Szkoły nr 7, przy ul. Żytniej, a w roku szkolnym 1945/1946 do Szkoły nr 2 przy ul. Suchej ( do czerwca 1946r. ). W roku szkolnym 1946/1947 szkoła przechodzi do budynku przy ul. Perla, a we wrześniu 1950r. roku zajęła piękny budynek przy ulicy Okrzei 56, w którym mieści się do dziś. Tadeusz Gemser kieruje Szkołą nr 16 do 31.07.1952r. (przechodzi na kierownika Szkoły nr 7).

Od 1957r. w budynku przy ul. Okrzei 56 funkcjonują dwie szkoły: nr 16 i nr 22. Szkoła nr 16 zajmuje parter i część pierwszego piętra (od strony obecnej sali nr 16), a Szkoła nr 22 pozostałą część pierwszego piętra i całe drugie. Kierownikiem szkoły nr 16 od 1952r. jest Stefan Czekala. W tym okresie do SP nr 16 zapisanych jest około 1200 uczniów. W roku 1958 Szkoła Podstawowa nr 22 przenosi się do nowego budynku przy ul. Cedlera 14 (obecnie Anieli Urbanowicz). 25 sierpnia 1960r. Kuratorium Okręgu Szkolnego Katowickiego zatwierdziło nazwę szkoły w brzmieniu: „Szkoła Podstawowa Nr 16 im. Mariana Buczka w Sosnowcu”.

Od 1 września 1960r. do 31 sierpnia 1972r. kierownictwo przejmuje Bolesław Nałęcki, a następnie funkcję dyrektora szkoły do 31.08.1986 pełni Halina Kasprzyk. W roku1984, za kierownictwa Haliny Kasprzyk, szkoła otrzymała sztandar. Pod koniec 80 lat XX wieku w szkole uczyło się przeszło 1000 uczniów, w ponad 30 osobowych klasach. W tym czasie zatrudniono pedagoga szkolnego. W roku szkolnym 1988/1989, w związku z koniecznością przeprowadzenia remontu, klasy V-VIII uczyły się w budynku LO nr 1 im. Walentego Roździeńskiego, zaś klasy I-IV pozostały w macierzystym budynku przy ul. Okrzei 56.

Od 1 września 1986r. dyrektorem zostaje Wanda Walo, by następnie w 1993r. przekazać placówkę w ręce Adama Kubika. 01.01. 1996r. wszystkie placówki oświatowe przeszły pod zarząd Gminy Sosnowiec. W wyniku reformy szkolnictwa placówkę od roku szkolnego 2000/2001 przekształcono w sześcioletnią szkołę podstawową, by od roku 2017/2018 w wyniku kolejnej reformy przekształcić ją ponownie w ośmioklasową szkołę podstawową.

Od 1 maja do 2 października 2001r. szkołą kieruje jednoosobowo wicedyrektor Maria Langrot, która od 3 października 2001r., w wyniku wygranego konkursu na stanowisko dyrektora, zarządzała szkołą do 31.08,2019r.

Kierownicy szkoły:

  • 1898 - 1928 - Felicja Żarska
  • 1928 - 1929 - Jan Gębicki
  • 01.09.1929 - 31.01.1930 - Janina Jasińska
  • 01.02.1930 - 1935 ? - Tadeusz Gemser
  • 01.04.1940 - 31.10.1940 - Tadeusz Gemser
  • 01.09.1944 - Stanisław Janik
  • 01.02.1945 - 31.07.1952 - Tadeusz Gemser
  • 01.08.1952 - 31.08.1960 - Stefan Czekala
  • 01.09.1960 - 31.08.1972 - Bolesław Nałęcki

Dyrektorzy szkoły:

  • 01.09.1972 - 31.08.1986 - Halina Kasprzyk
  • 01.09.1986 - 31.08.1993 - Wanda Walo
  • 01.09.1993 - 30.04.2001 - Adam Kubik
  • 01.05.2001 - 02.10.2001 - szkołą kieruje wicedyrektor Maria Langrot
  • 03.10.2001 - 31.08.2019 - Maria Langrot
  • 01.09.2019 - Iwona Woźniak

W swej bogatej historii szkoła wychowała wiele pokoleń młodych ludzi. Odważnych i mądrych, wykonujących ciekawe oraz powszechnie szanowane zawody. Jej wychowankowie chętnie do niej wracają ponownie wraz ze swoimi dziećmi, aby oddać je pod opiekę nowemu pokoleniu pedagogów. „Szesnastka” promuje wartość uczenia się. Realizacja ogólnopolskich projektów przekłada się na poczucie bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego dzieci. „Szkoła to nasz drugi dom, w którym czujemy się bezpiecznie” - z wypowiedzi uczniów podczas ewaluacji zewnętrznej. Liczne działania prozdrowotne i proekologiczne, akcje charytatywne umożliwiają młodym ludziom kształtowanie pożądanych społecznie zachowań i postaw.

Opracowanie: Maria Langrot

Szkoła dzisiaj

szkoła dzisiaj szkoła dzisiaj
szkoła dzisiaj szkoła dzisiaj

Copyright© Szkoła Podstawowa nr 16 Sosnowiec